Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

Artificial Intelligence: door Valérie Hilgersom

Logo https://hu.scrollytelling.io/artificial-intelligence-een-kans-of-bedreiging-valerie-hilgersom

De Europese Commissie heeft onlangs miljarden vrijgemaakt om te investeren in kunstmatige intelligentie. Hun doel is een inhaalslag op landen als Japan en ‘braindrain’ te voorkomen. Maar moeten we deze investering eigenlijk wel aanmoedigen, wetende dat het een gevaar vormt?

Voordat we hierop inzoomen, wat is AI eigenlijk?

Naar boven

AI (ook wel Artificial Intelligence of KI, ook wel Kunstmatige Intelligentie) is een zelflerend en -denkend systeem. Normaal gesproken is menselijke intelligentie nodig voor bijvoorbeeld het rijden van een auto. Dit kan een systeem zodanig overnemen dat er door mensen geen inspanning meer hoeft worden geleverd. Binnen AI kan nog onderscheid worden gemaakt tussen sterke en zwakke AI. Zwakke AI is beperkt tot het uitvoeren van één taak, denk aan gezichtsherkenning. Sterke AI kent daarentegen geen grenzen. Het houdt zich bezig met het creëren van software om complexe problemen mee op te kunnen lossen.

De grondlegger van AI is Alan Turing. Met zijn Turing Test uit 1950 wordt gemeten of een computer in staat is om zich niet te kunnen onderscheiden van een mens. Dit wordt gedaan door middel van juryleden. Zij zitten ieder achter een computer met een chatsysteem. De computers in kwestie moeten niet alleen begrijpen wat er tegen hen wordt gezegd, maar hier ook op kunnen reageren. Tijdens de test moet de jury achterhalen of ze te maken hebben met een mens of met een robot. Denkt een jurylid dat ze chatten met een mens, terwijl dit een robot is? Dan is de robot dus in staat om intelligentie na te bootsen.

Naar boven

De zorg is een branche waar veel wordt geëxperimenteerd met AI. Maarten Steinbuch, hoogleraar Robotica aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), onderscheidt robots in de zorg in sociale (service) robots en ondersteuning bij operaties. ,,Ik zie deze robots nog steeds als een ‘het’: een onzijdig en levenloos ding. Maar, ik zie wel dat mensen waarde kunnen hechten aan levenloze dingen. Er zijn genoeg mensen die met een knuffel slapen, omdat hen dat een fijn gevoel geeft. Hetzelfde geldt voor robots; men gaat zich eraan hechten’’, aldus de hoogleraar. Voorbeelden van twee verschillende soorten sociale robotica zijn: Robin en Phi. Robot Robin wordt ingezet om bloedbuisjes van de dialyseafdeling naar het laboratorium te brengen, zodat verpleegkundigen meer tijd overhouden voor de patiënt én de resultaten eerder binnen zijn.

Naar boven
Sluiten

Naar boven
Naar boven









''Ik was zelf heel erg gefascineerd door haar handen. Het leek net alsof het de structuur had van een normale hand. Vooral de kootjes zijn heel flexibel en daardoor was ik heel erg geïntrigeerd.''

Naar boven

Xenia Kuiper, projectleider Sociale Robotica, legt uit dat cliënten het moeilijk vinden om zelf te bedenken dat ze iets moeten vragen en hoe ze dat dan moeten vragen. ,,Phi biedt daarbij echt een uitkomst. De robot neemt het initiatief om de cliënt ergens aan te herinneren of verbaal aan te sturen.’’ Door samen te werken met de robot, beschikken cliënten over meer zelfstandigheid. Phi moet daarom goed iemands persoonlijke situatie leren kennen, zodat de robot steeds persoonlijker kan ondersteunen. ‘’Bovendien kunnen ouders van cliënten nu met een gerust hart naar de toekomst kijken. Stel als zij er niet meer zijn of niet meer in staat zijn om voor hun verstandelijk beperkte zoon of dochter te zorgen, dan is Phi een hele fijne bijkomstigheid.’’

Lennie van de Hoef, begeleidster van verstandelijk beperkten Philadelphia Zorg, is nu langzamerhand wel gewend geraakt aan het wat houterige stemmetje en de grote ogen van Phi. Maar of ze het echt al als een collega ziet, dat is nog maar de vraag:

Naar boven
Sluiten

Naar boven

Vooralsnog is Phi beperkt met alleen haar ontwikkelde spraakvermogen. Maar volgens Steinbuch is er nog meer potentie. ,,Stel als iemand slecht ter been is. Het zou dan ook fijn zijn als een robot een glas melk kan inschenken. Een robot moet dan kunnen navigeren, obstakels ontwijken, het pak kunnen oppakken en, natuurlijk zonder te knoeien, het glas naar de bewoner kunnen brengen.’’

Over tien jaar is dit volgends de hoogleraar realiteit geworden. ,,Als ik met pensioen ga en ouder ben, gaan mensen niet meer naar verpleeghuizen. Ze blijven zo lang mogelijk thuis en worden verzorgd door hun eigen sociale zorgrobot. Een voordeel, want zo voelen ouderen zich minder eenzaam én het is een oplossing tegen het tekort aan personeel in de zorg.''

Tom Ederveen van Robotzorg stemt daarmee in. ,,Ouderen zijn minder betrokken bij de maatschappij en robots kunnen daarom een gat opvullen, door ze minder eenzaam te laten voelen. Het kan hulp bieden naar de buitenwereld toe. Ik begrijp dat mensen sceptisch kunnen zijn, maar het is uiteindelijk ook wat je ermee doet. Ik ga uit van het positieve van de mens, en dus ook van robots.’’ Doordat het zorgpersoneel rond de 45 jaar is, hebben zij volgens Ederveen minder affiniteit met technologie. Hij vindt dat technologische ontwikkelingen in de zorg soms nog te veel worden tegengehouden door dienstverleners. Uiteindelijk gaat het volgens hem om het belang van de cliënten. ,,Ik denk dat het voor veel mensen even een omschakeling is. Voorheen waren mensen ultiem, maar nu nemen robots dat stukje bij beetje steeds meer over en moeten we het zien te omarmen.’’

Naar boven

Om robots als Robin en Phi te stimuleren, heeft de Europese Commissie besloten om geld vrij te maken voor bijvoorbeeld het oprichten van speciale AI-centra. Eén van die centra komt op het Science Park aan de Universiteit van Amsterdam. Maarten de Rijke wil door middel van deze ‘hotspot’ talent aantrekken en de samenwerking aangaan met academische onderzoekers. Dit is noodzakelijk, zo meent hij, want we mogen niet achterblijven. ,,Er komen steeds complexere medische problemen die we zonder AI niet kunnen oplossen. Of ik het als een bedreiging zie? Nee, het is geen sciencefiction maar een innovatieve manier om problemen aan te pakken’’, aldus De Rijke.

Mike van Rijswijk, innovatiedeskundige, vindt dat we niet alleen de gevaren van AI moeten benoemen, omdat innoveren dan volgens hem lastig wordt. ,,We doen hele gave dingen in dit kleine land. Maar op het moment dat het zelflerend is en slimmer is dan onszelf, hoe ga je daar dan mee om?’’ Van Rijswijk hamert erop dat praten erover voor meer begrip zorgt aan beide kanten, zowel bij de critici als bij de collega’s van de innovatiedeskundige.

Naar boven


Veel mensen zijn bang voor het onbekende dat AI met zich meebrengt. Want wat als je baan wordt overgenomen of jouw data op straat komt te liggen, willen we deze ontwikkeling dan wel financieren? Die boosheid en angst uiten mensen ook over robot Phi, kijk maar naar reacties van een Facebook post uit 2016 over een vriendschap tussen een mens en robot:

Naar boven
Naar boven

Hoe kijk jij tegen kunstmatige intelligentie aan?
,,Ik ben denk ik meer sceptisch dan dat ik zou willen. Niet voor niets loop ik nog rond met een Nokia uit de prehistorie. Soms is AI een fijne bijkomstigheid. Ondanks dat mijn generatie Y, de millennials, hiermee zijn opgegroeid, ben ik over het algemeen toch wat huiverig. Naar mijn idee blijven de experts die ik heb gesproken nog erg in hun eigen bubbel. Zo zie ik mij vader of oma nog niet snel rondlopen met een robot. Ze zijn al blij als ik kan uitleggen hoe de computer werkt. Wat dat betreft komt het nog niet overeen met de werkelijkheid. Maar ja, wie ben ik op dat gebied.’’

Zou jij verzorgd willen worden door een robot?
,,Nee, dat denk ik niet. Ik vind het een kwalijke ontwikkeling als het een toekomstbeeld zou zijn dat robots als het ware fuseren in de zorg. Voor mij gaat dat echt een stap te ver.’’

Wat maakt volgens jou het onderscheid tussen robots en mensen?
,,Vooralsnog de empathie en emotie: het inlevingsvermogen. Bovendien voeren robots iets uit volgens verwachting, hetzij ons van A naar B brengen, hetzij een klant helpen. Maar mensen daarentegen zijn in staat nieuwe routes te bewandelen wat zowel positief als negatief kan uitpakken. Terwijl robots de veiligste weg kiezen met de meeste garantie voor een positief eindresultaat. Ik wil hiermee zeggen dat ‘’wij’’, mensen, hiervan kunnen leren terwijl het bij robots al is geprogrammeerd. Nee, wat dat betreft zie ik weinig gelijkenissen.’’

Naar boven

Hoe kijk jij tegen kunstmatige intelligentie aan?
,,Ik zie kunstmatige intelligentie niet direct als een gevaar, maar eerder als een kans. Technologische ontwikkelingen kun je sowieso niet tegenhouden. Het gaat er vooral om dat er met deze ontwikkelingen bewust wordt omgegaan.''

Zou jij verzorgd willen worden door een robot?
,,Zelf zou ik niet graag door een robot verzorgd willen worden. Dat is zoals ik er nu tegenaan kijk. Wellicht over 25 jaar als robots meer deel uitmaken van ons dagelijks leven, dat ik er dan heel anders over denk. Voor nu liever niet. Ik hecht grote waarde aan menselijke emoties.''

Wat maakt volgens jou het onderscheid tussen robots en mensen?
,,Het onderscheid tussen robots en mensen blijft natuurlijk de emoties en het karakter. Je kunt nog zoveel technisch verbeteren aan robots, maar het blijven uiteindelijk apparaten en geen mensen. Ze hebben geen ziel.''

Naar boven

Hoe kijk jij tegen kunstmatige intelligentie aan?
,,Ik wist eerst niet wat het is, maar doordat jij het hebt uitgelegd, denk ik dat het wel een trend is van de toekomst. Het hoort erbij. Maar ik denk dat oude mensen er wel aan moeten wennen. Kijk maar naar 20/25 jaar geleden. Toen waren de mobiele telefoons ook een hele grote ontwikkeling en liep iedereen met een koelkast rond. Nu is dat natuurlijk wel veranderd voor zo’n plat ding. Het is uiteindelijk een kwestie van wennen.’’

Zou jij verzorgd willen worden door een robot of robot Paro (een zeehond) in huis willen nemen?
,,Ik heb hier geen bezwaar tegen. Kijk, het kan nooit een mens vervangen maar ik denk dat ik het wel heel fijn zou vinden als er iemand altijd voor mij kan zorgen. Ik vind het eigenlijk wel heel mooi als het een oplossing is tegen eenzaamheid onder ouderen. Een robot is dan in feite hetzelfde als een knuffel. Een knuffel praat ook niet terug, maar mensen slapen er wel mee en hechten er waarde aan. Datzelfde is het geval met robots. Als ik die leeftijd heb, maakt het mij echt niet uit of ik word verzorgd door een mens of door een robot.’’

Wat maakt volgens jou het onderscheid tussen robots en mensen?
,,Robots zijn uiteindelijk toch geautomatiseerd. Ze doen wat jij ze opdraagt.’’

Naar boven

Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan
Sluiten

Overzicht

Scroll links
Hoofdstuk 1 Artificial Intelligence: een kans of bedreiging?

Artificial Intelligence:

Longread heel mooi!
Hoofdstuk 2 Wat is AI?

Wat is AI?

Longread 2
Hoofdstuk 3 Zorg

De zorg

Longread 3
Hoofdstuk 4 Robot Robin ASZ Dordrecht

Robot Robin

Placeholder thumbnail overview desktop
Hoofdstuk 5 Sociale robot Phi

Sociale robot Phi

Placeholder thumbnail overview desktop
Hoofdstuk 6 Sociale Robotica

Poster 0
Hoofdstuk 7 ''Het is echt een aanvulling op ons team''

''Het is echt een aanvulling op ons team''

Longread 15
Hoofdstuk 8 Een bijzondere collega!

Placeholder thumbnail overview desktop
Hoofdstuk 9 Toekomstbeelden

Toekomstbeelden

Ai
Hoofdstuk 10 Europese Commissie: AI ''hotspot''

AI ''hotspot''

Ai hotspot
Hoofdstuk 11 Sceptisch

Sceptisch

Facebookpost
Hoofdstuk 12 Data

Data

Placeholder thumbnail overview desktop
Hoofdstuk 13 De persoonlijke noot (19)

De persoonlijke noot

Longread 14
Hoofdstuk 14 De persoonlijke noot (50)

De persoonlijke noot

Longread 8
Hoofdstuk 15 De persoonlijke noot (71)

De persoonlijke noot

Paro 2
Hoofdstuk 16 Einde

Poster 0
Scroll rechts