Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

"De keukenweegschaal was mijn beste vriend"

Logo https://hu.scrollytelling.io/de-keukenweegschaal-was-mijn-beste-vriend

Havermout met cacaonibs en chiazaad als ontbijt, een shake van spinazie bij de lunch en quinoa met rauwe groenten als avondmaal. Letten op onze gezondheid is goed, maar volgens Amerikaanse dokter Steven Bratman kunnen we hierin te ver gaan: “De focus op healthfood kan zo obsessief worden, dat het je gezondheid schaadt.”

Naar boven


 In onze huidige maatschappij staat gezond eten en regelmatig sporten steeds meer centraal. Op 1 januari 2018 bleek uit onderzoek van De Nationale Frisse Start Test van 24Kitchen en Ad Koken&Eten, dat maar liefst 59% van de vrouwen in Nederland als goede voornemen had om gezonder te gaan eten. 34% van de mannen sloot zich hierbij aan. Naast goede voornemens, staat ook het dagelijks leven in de ban van gezond eten en sporten. Op Facebook en Instagram laten de zogeheten ‘fitgirls’ dagelijks hun gezonde maaltijden, workouts en afgetrainde lijven zien. In de boekenwinkels verschijnen kookboeken van foodblogger Rens Kroes met honderden recepten die bestaan uit superfoods. Aan tafel bij Eva Jinek vertelt fitnessgoeroe Fajah Laurens wat je moeten eten en vooral moet laten liggen om ‘killer body’ te krijgen. En zelfs supermarkten lanceren een KiesIkGezond-app die boodschappers kunnen gebruiken om te ontcijferen of de producten in hun winkelmandje wel echt gezonde keuzes zijn

Naar boven


Behalve de KiesIkGezond-app, bestaan er nog meer apps die mensen helpen om een gezonde levensstijl te beginnen of vol te houden. De bedoeling van deze apps is daarbij ook het creëren van bewustwording. Bijvoorbeeld de app: Myfitnesspal laat gebruikers inzien hoeveel calorieën, vetten, eiwitten, koolhydraten, suiker, vezels etc. er in bepaalde producten zitten en wat hun totale inname over een hele dag is.

Apps zoals Human of Fitapp laten gebruikers zien wat voor bewegingen zij op een dag uitgevoerd hebben en hoeveel calorieën hiermee verbrand zijn. Volgens diëtiste Marloes Waardijk is het gebruik van apps die je voeding en beweging tracken in eerste instantie goed. “In mijn praktijk zie ik vaak klanten langskomen met overgewicht. Ze hebben geen idee van wat ze allemaal op een dag binnenkrijgen en hoeveel ze op een dag verbruiken. Wanneer ze dan een aantal dagen dit secuur gaan tracken met een app, schrikken ze vaak van de grote hoeveelheid calorieën die ze binnenkrijgen en de kleine hoeveelheid calorieën die ze verbranden.”  

Track-apps kunnen dus een hulpmiddel en stimulans zijn om gezonder te gaan eten en meer te bewegen. Echter zit hier wel een keerzijde in. Het gezond eten en de gezonde levensstijl, kan namelijk zo onwijs gezond worden, dat het niet meer gezond is. Zozeer zelfs dat het kan uitmonden in een obsessie. Orthorexia nervosa is de naam van deze obsessie. Orthorexia is een eetstoornis waarbij iemand lijdt aan een obsessie voor gezond eten. De ziekte is nog niet erkend als officiële eetstoornis. Dit komt omdat orthorexia heel nieuw is en men nog in twijfel trekt of het wel werkelijk een eetstoornis is. In principe eten mensen met orthorexia namelijk wel, maar alleen extreem gezond. Er is sprake van een intensieve dwangmatigheid in het binden aan een bepaalde voedingswijze.

Jamie Schier kampt momenteel met orthorexia: “Weken of dagen van te voren voer ik tot de gram nauwkeurig in wat ik ga eten per dag. Als ik hiervan afwijk, word ik gek. Laatst kwam een vriendin onaangekondigd langs mijn huis met een pizza, chocolodareep en wijn. ‘tijd voor een meidenavondje!’ riep ze blijf. Ik heb zogenaamd genieten meegegeten, maar zij weet niet dat ik die dag daarna maar 400 calorieen heb gegeten en drie uur in de sportschool heb gerend om het te compenseren…..”

Net als bij veel andere eetstoornissen wordt van orthorexia de oorzaak gezocht in niet zozeer het eten, maar in de onderliggende emoties en gedachten. Orthorexia ontwikkelt zich vaak als een persoon zich zonder strikte eetregels, niet goed voelt over zichzelf. Er wordt voedsel gemeden waarvan gedacht wordt dat het ‘slecht’ is vanuit een gevoel van onveiligheid of onwaardigheid. Ook kan het voorkomen dat iemand met orthorexia zich overmatig overlaadt met nutriënten omdat ze niet kunnen leven met de gedachte dat ze eventueel een tekort zouden hebben.  

Naar boven

Naar boven

Het gebruik van track-apps kan dus niet zozeer leiden tot orthorexia. De oorzaak van orthorexia ligt immers in de onderliggende psychische problemen. Wel kan er gezegd worden dat track-apps niet behulpzaam zijn aan het verminderen van de obsessieve handelingen die orthorexia patiënten uitvoeren. Zo had bijvoorbeeld de 22-jarige Veerle Brouwer een ‘verslaving’ aan de track-app: Myfitnesspall: “Ik was 18 jaar toen ik Myfitnesspall installeerde. Hiervoor was ik ook altijd al heel dwangmatig bezig met calorieën. Ik had een vast ontbijt waar ik niet van af mocht wijken en de rest van de dag wilde ik altijd zo gezond mogelijk eten. Het afwegen van voedsel deed ik nog niet.” Toen Veerle de app Myfitnesspall ontdekte, werd haar obsessie met gezond eten erger: “Ik kocht een keukenweegschaal om mijn eten af te wegen, deze werd mijn beste vriend. Hierdoor wist ik precies hoeveel calorieën in mijn voedsel zat en kon ik dit netjes in Myfitnesspall bijhouden. Helaas werd mijn obsessie hierdoor erger en erger. Ik wilde altijd alleen eten en zei leuke uitjes met vriendinnen af. Ik zou dan namelijk niet mijn eetplanning kunnen volgen en ik zou het eten niet kunnen afwegen. ”

Naar boven


Deze verslaving van orthorexia patiënten aan track-apps word bevestigd door psycholoog Inger Huldman: “De reden dat slachtoffers van orthorexia zo erg vastklampen aan bepaalde track-apps en handelingen, is omdat ze hierdoor een bepaalde vorm van zekerheid, controle en structuur krijgen.” Waarom orthorexia patiënten deze behoeftes hebben, verschilt per persoon. Maar uit wetenschappelijk onderzoek van Kramer, M. E. (2016). The development of a scale to measure Orthorexia Nervosa (Doctoral dissertation, Colorado State University. Libraries). Blijkt dat orthorexia vaak ontstaat door psychische beschadiging. Hierdoor is de drang naar controle, perfectie en structuur groot. “Deze behoefte kan op allerlei manieren geuit worden,” aldus Huldman. “Bij orthorexia probeert de persoon deze behoeftes te vervullen in de vorm van het tracken van extreem gezonde voeding.”  

 Jamie vindt het lastig om haar orthorexia als gevolg te zien van psychische klachten: “Ik durf het vaak niet toe te geven, maar ik weet dat het is ontstaan door mijn onzekerheid. Op de middelbare school werd ik zwaar gepest omdat ik een platte kont had. Ik was jaloers op andere meiden hun billen en besloot daarom naar de sportschool te gaan om ze te trainen. Maar deze groei van bilspieren betekende ook een toename in mijn gewicht. Spieren wegen namelijk meer dan vet. Ik schrok hiervan en werd extreem bang om nog meer aan te komen. Ik begon krachttraining in te wisselen voor cardio om zoveel mogelijk calorieën te verbranden. Hiernaast begon ik calorieën te tellen en extreem gezond te eten. Tot vandaag de dag ben ik 24 uur per dag bezig met calorieën tellen, eten en sporten. Hiernaast een sociaal leven? Nee dat gaat niet samen. Ik kan dan namelijk niet inplannen wat ik ga eten.”  

 Veerle herkent de situatie van Jamie. Aan het begin van elke dag wist zij ook tot in detail wat ze allemaal ging eten. Als ze hiervan afweek, kreeg ze zware paniekaanvallen. “Ik weet nog goed dat mijn moeder een keer onverwachts langskwam op mijn studentenkamertje. Ik was net bezig met het maken van mijn havermout. Mijn moeder keek toe en schoot in de lach toen ze zag dat ik zelfs de kaneel afwoog, kaneel bevat namelijk amper een calorie. Ik was afgeleid en schoot per ongeluk uit met het kaneel potje. Ik flipte helemaal. Ik had te veel kaneel in mijn havermout waardoor ik te veel calorieën in mijn lichaam zou krijgen. Ik raakte in paniek en begon te hyperventileren. Mijn moeder heeft me vervolgens meteen meegesleurd naar de huisarts.”    

Naar boven


Ondanks dat orthorexia een stoornis is waar alleen extreem gezonde voeding wordt geconsumeerd, is het gevaar groot. Huldman: “Orthorexia patiënten zien de kwaliteit van voedsel als kwaliteit van het leven. Eet de persoon gezond, dan gaat het leven goed. Eet de persoon in zijn/haar ogen iets ongezonds, dan gaat het leven slecht.” Waar het echter bij orthorexia misgaat, is de beoordeling van ‘ongezond eten’. Uit het onderzoek van Kramer, M. E. (2016). The development of a scale to measure Orthorexia Nervosa (Doctoral dissertation, Colorado State University. Libraries), blijkt dat orthorexia patiënten een extreme angst hebben voor graanproducten. Brood, pasta, rijst, aardappelen etc. worden volledig uit het dieet geschrapt. Hoe verder de orthorexia groeit, hoe meer er vervolgens geschrapt wordt. Suikers zijn bij voorbaat al een grote vijand. Hetzelfde geldt voor onverzadigde vetten zoals olijfolie, boter en noten. Wat orthorexia patiënten niet beseffen, is dat het menselijk lichaam deze producten nodig heeft. Deze bevatten namelijk essentiële voedingsstoffen om het lichaam normaal te laten functioneren. Orthorexia patiënten kampen dan ook regelmatig met essentiële tekorten in hun lichaam.

Naar boven


Dit is ook het geval bij Jamie. Zij kampt nu bijna een jaar met orthorexia en is vandaag de dag nog niet genezen. “Ik ben me bewust van het feit dat ik een probleem heb, maar mijn track-apps en keukenweegschaal kan ik echt niet uit mijn leven bannen. Mijn angst om aan te komen en ongezond te zijn is zo onwijs groot.” Jamie leeft in haar ogen momenteel dus een gezond leven. Maar paradoxaal genoeg, heeft juist dit extreem gezonde eetpatroon, geleid tot een ongezond situatie.  

Sinds 7 juli 2017 houdt Jamie elke dag tot in detail haar voeding bij via Myfitnesspall. Gemiddeld per dag eet zij per dag 1247 calorieën, 24,7 gram vezels, 154,2 gram koolhydraten, 40 gram suiker, 31 gram vetten en 22 gram eiwitten. Het Voedingscentrum geeft aan wat het minimale zou moeten zijn wat Jamie per dag zou moeten binnenkrijgen. In de grafiek is te zien dat Jamie consequent ver onder dit minimum zit.

Naar boven

Naar boven

Diëtiste Marloes Waardijk: “Het is niet erg om een dagje iets minder te eten dan je eigenlijk moet. Maar als dit aanhoudt kan het tot zeer veel schade leiden. Gevolgen van lange tekorten aan essentiële voedingsstoffen zijn onder andere: spierafbraak, afvalstoffen die het lichaam niet kunnen verlaten, vertraagde schildlier, uitdroging, nierfalen, bloedarmoede, vochtophoping, darmproblemen, haaruitval, botafbraak, hartritmestoornissen, hart- en vaatziekten en botontkalking.”  

Jamie is zich bewust van het feit dat haar extreem gezonde voeding, toch een ongezonde situatie heeft gecreëerd: “Ik ben druk bezig met mijn herstel, maar de weg is lang en zwaar. Het is me nog niet gelukt om myfitnesspall te verwijderen. Deze controleverlies is momenteel nog een te grote stap.”  

Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan