Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

De plastic soep: van probleem tot oplossing

Logo https://hu.scrollytelling.io/de-plastic-soep-van-probleem-tot-oplossing

Plastic, we zien het overal om ons heen. Toen in de jaren ’50 plastic de markt begon te veroveren leek het een geweldige uitvinding. Maar nu, meer dan een halve eeuw verder, worden de gevolgen van plastic afval steeds meer duidelijk. Onze zee is ondertussen flink vervuild met alle gevolgen van dien. Als deze vervuiling op hetzelfde tempo doorgaat drijft er in 2050 meer plastic in de zee dan dat er vissen in zwemmen.

Hoe groot is dit probleem en hoe lossen we dit op?

Tekst en fotografie door Deborah de Nies



Naar boven

Vanaf de jaren '50 is er wereldwijd 8 miljard ton plastic geproduceerd. De grootste toename van het gebruik en de productie van plastic heeft de afgelopen dertien jaar plaats gevonden. Omdat plastic niet afbreekbaar is zal dit nog honderden tot duizenden jaren terug te vinden zijn in het milieu. Omdat plastic niet langs een biologische weg verteert is de plastic soep voor veel zeedieren dodelijk.

Naar boven

Door de stroming verzamelt plastic zich op vaste plekken in de oceaan. De grootste verzameling van plastic in de zee bevindt zich in de Stille Oceaan. In maart 2018 bleek uit een onderzoek van “The Ocean Cleanup” dat de plastic soep veel groter is dan voorheen gedacht werd. In de Stille Oceaan drijft op dit moment een plasticeiland van meer dan 80.000 ton aan plastic.

Meike Rijssen, campagneleider plastics van Greenpeace, vertelt wat voor impact de plastic soep op ons milieu heeft: "Iedere minuut komt er bijna een plastic vrachtwagen aan vuilnis in de oceaan terecht. Dit vinden we uiteindelijk allemaal terug in onze landbouw, onze voedselketen en zelfs in ons drinkwater. Op dit moment heeft 90% van de zeevogels al plastic in hun maag. Door al het plastic afval in de zee wordt ons hele ecosysteem door de war geschopt."

Naar boven

Naar boven

Een van de grootste oorzaken van de plastic soep is zwerfafval. Zelfs op een rustige en gure dag is er in Scheveningen volop plastic afval te vinden op het strand. Na een kwartier lopen troffen we al meer dan 80 stuks zwerfafval aan.

Een kleine selectie volgt

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Wel of geen statiegeld?

Volledig scherm

De plastic soep is een lastig probleem om snel en betaalbaar op te kunnen lossen. Een van de makkelijkste manieren om ervoor te zorgen dat de plastic soep niet groter wordt, is voorkomen dat plastic in de zee terechtkomt. Een van de meest genoemde oplossingen is statiegeld op kleine PET- flesjes en blikjes. Statiegeld is al jarenlang een groot discussiepunt in de Nederlandse politiek. Afgelopen winter was het bijna zo ver: er zou statiegeld geheven worden op kleine plastic flesjes. Maar in maart 2018 koos staatssecretaris Stientje van Veldhoven voor uitstel. In 2021 komt er wel statiegeld op kleine plastic flessen, behalve als de verpakkingsindustrie voor die tijd 90% van alle weggooi-flesjes weet te hergebruiken. Milieuorganisaties zijn teleurgesteld en vinden dat het belang van de verpakkingsindustrie boven het belang van het milieu wordt geplaatst.

Een organisatie die hard bezig is met de statiegeld kwestie en het recyclen van plastic is het "Recycling Netwerk". Zij proberen politici aan te sporen om actie te ondernemen. Ook willen zij aandacht (blijven) vragen voor plastic afval probleem en het belang van statiegeld op kleine flesjes. Rob Buurman, directeur van het Recycling Netwerk legt uit waarom statiegeld zo’n belangrijke maatregel is: “Heel veel verpakkingen worden slecht gerecycled of komen terecht in het milieu. Simpelweg omdat ze als wegwerpproducten worden geproduceerd die geen enkele waarde hebben. Met statiegeld kan je dat probleem aanpakken en waarde creëren op een product en materiaal dat anders waardeloos is.”

De beslissing om statiegeld uit te stellen is volgens Rob dan ook een zwakke beslissing: “Er is veel druk vanuit de Europese Commissie. Zij geven aan dat minimaal 90% van de plasticflesjes ingezameld en gescheiden moet worden. Maar Nederland zal dat nooit gaan halen zonder statiegeld. Iedereen in de afvalsector weet dat, dus ik verwacht dat statiegeld er over twee jaar echt gaat komen. Het is heel teleurstellend dat iedereen weet dat deze percentages niet haalbaar zijn zonder statiegeld, maar dat de verpakkingsindustrie toch nog een keer een kans krijgt om het te proberen. Er is veel animo vanuit de bevolking voor statiegeld, meer dan 265 gemeentes hebben aangegeven een voorstander te zijn van deze maatregel. Het is dan ook jammer dat grote bedrijven zoveel invloed hebben dat het toch keer op keer wordt uitgesteld."

Maar niet alleen de verpakkingsindustrie is tegen statiegeld, ook de supermarkten staan niet te popelen op een nieuw statiegeld beleid. De kosten spelen hier een grote rol bij: voor de extra inzameling van flesjes en blikjes zullen de supermarkten extra investeringen moeten doen. Extra statiegeldmachines moeten worden aangeschaft en de supermarkten zullen te maken krijgen met extra personeelskosten. Voor sommige, wat kleinere, supermarkten is het ruimtebeslag van een extra inzamelmachine ook grote een drempel.  

Sluiten
Naar boven
Naar boven

Maar statiegeld en de nieuwe recycling doelen zijn niet de enige en ook niet de heftigste maatregelen tegen plastic afval. 28 mei 2018 presenteerde de Europese Commissie hun voorstel: een verbod op een groot aantal plastic producten. Producten als ballonnen, plastic borden, rietjes en plastic bekertjes worden allemaal verboden in de Europese Unie. Maar ook wattenstaafjes, snoepwikkels, roerstaafjes en bestek van plastic mogen, zodra er een alternatief is, niet meer gebruikt worden.

Het verbod heeft als doel de plastic soep te verkleinen. Op dit moment is namelijk 85% van al het afval in de wateren binnen de EU plastic. De lidstaten van de Europese Unie moeten nog stemmen over het voorstel. Maar het is de bedoeling dat de wetswijziging vanaf juni 2019 van kracht gaat zijn.

De plasticindustrie ziet een verbod op wegwerp plastic voorlopig niet als oplossing. Volgens Merijn Bos, Sales directeur van Oerlemans Packaging, is een verbod op plastic: “Een druppel op de gloeiende plaat”. Volgens Bos is er geen plastic probleem maar een gedragsprobleem, een verbod op plastic is dan ook niet de oplossing. “Het is de mens die de veroorzaker is van milieuvervuiling, om te voorkomen dat plastic in het milieu terecht komt moet het probleem daar ook aangepakt worden”. Wel is het volgens Bos belangrijk dat er stappen worden gemaakt om het percentage plastic afval dat gerecycled wordt te verhogen.  


Naar boven
Naar boven

Plastic uit de zee vissen

Volledig scherm

Naast alle maatregelen die genomen worden om te voorkomen dat plastic afval in de oceaan terecht komt is het ook belangrijk om de huidige plasticsoep te verminderen. Op dit moment is de Nederlandse non-profit organisatie “The Ocean Cleanup” druk bezig met het schoonmaken van de oceaan.

In 2012 bedacht oprichter Boyan Slat een plan om plastic in de zee op te ruimen. In 2017 was het prototype aangepast en definitief: een installatie met tientalen lange veegarmen van 1 à 2 kilometer. Meerdere van deze installaties kunnen in de plastic soep geplaatst worden. Het is een drijvend systeem met diverse ankers die reiken tot een diepere waterlaag. Omdat de stroming daar zo langzaam is blijft het systeem geleidelijk aan de oppervlakte bewegen en kunnen de veegarmen zo het plastic pakken. Volgens Slat zal dit systeem binnen 5 jaar 50% van de plastic soep moeten kunnen verminderen.

Op 19 mei 2018 wist het team van The Ocean Clean up een 120 meter lang test installatie met succes in de zee te plaatsen. Na twee weken werd het systeem weer verwijderd. De testresultaten worden meegenomen in de laatste ontwikkelingsfase om deze zomer met succes de hele installatie in de Stille Oceaan te kunnen plaatsen.

Sluiten
Naar boven

Plasticafval is niet alleen een probleem voor het milieu en voor onze zeedieren. In ons eigen eten en drinken vinden we ook steeds meer (onzichtbaar) plastic terug. Doordat de vissen in de oceaan plastic eten en wij weer deze vissen eten dringt plastic langzaam onze voedselketen binnen.

Zelfs ons kraan- en drinkwater is niet veilig. De plasticstukken in de oceaan vallen langzaam uiteen in bijna onzichtbare nano- en microplastics. Maar ook de shampoo en het doucheschuim wat wij elke dag door ons doucheputje heen spoelen zorgen voor minuscule stukjes plasticafval die uiteindelijk weer terug te vinden zijn in ons drinkwater.

Op dit moment is er over de gezondheidseffecten bij mensen nog niet veel bekend. Maar voor een schonere wereld, een goed werkend ecosysteem en drinkwater zonder plastic zal verminderen van plastic afval cruciaal blijven. 


Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan